Verschillende vormen van macht

Geïnspireerd door Marshall Rosenberg en Brené Brown, en de HR-medewerkers van de politie Antwerpen ontwikkelden we onderstaand overzicht van vijf vormen van macht. We vonden het interessant om bij deze verschillende vormen van macht stil te staan en delen het overzicht graag met jou.

Donkerrood symboliseert machtsgebruik door geweld en dominantie. De richting van de groene pijl geeft aan dat macht door dialoog en overleg de voorkeur heeft.

Via ‘power with(in)’ streven we ernaar om te communiceren vanuit dialoog en wederzijds begrip. Dit betekent dat alles wat gebeurt in overleg wordt afgesproken:

• Afspraken zijn wederzijds en worden gemaakt met instemming van iedereen.
• Hoe wordt samengewerkt wordt onderling afgestemd. Er wordt dus regelmatig gepeild naar hoe iedereen zich voelt bij een bepaalde situatie.
• Weerstand en frustratie geven aanleiding tot overleg en het zoeken naar oplossingen.

Voorbeelden: het geven van feedback aan elkaar, het evalueren van projecten in overleg, het zoeken naar oplossingen bij conflicten…

De ‘power to’ variant wordt gebruikt als dialoog niet mogelijk is omwille van tijdsgebrek of als de verantwoordelijkheid van een beslissing niet gedeeld kan worden. Er worden duidelijke regels gesteld. Bepaalde handelingen worden uitgevoerd vanuit de richtlijnen die iemand geeft. Het is hierbij belangrijk dat:

• Concreet wordt aangegeven wat er moet gebeuren.
• Wordt uitgelegd ‘waarom’ iets moeten gebeuren.
• Duidelijk gemaakt wordt dat wat er verwacht wordt, bijdraagt aan bepaalde doelen op lange termijn.

Voorbeelden: kinderen gaan naar bed als het bedtijd is, ondernemers brengen hun boekhouding binnen volgens duidelijke regels, medewerkers in de industrie volgen duidelijke veiligheidsregels en mogen hier niet vanaf wijken, agenten voeren een alcoholcontrole uit volgens concrete richtlijnen…

De ‘protective use of power’ wordt enkel gebruikt als de twee vorige varianten niet werken. Macht wordt gebruikt om de schade te beperken. Belangrijk bij deze variant is dat de focus gericht is op beschermen en niet op bestraffen. Hierbij is het belangrijk dat:

• De grenzen vroegtijdig worden aangegeven.
• Dat eventueel de achterliggende redenen worden herhaald.
• Duidelijk aangegeven wordt welk gedrag niet gewenst is.
• Duidelijk aangegeven wordt wat er dient te gebeuren.

Voorbeelden: het geven van herstelstraffen waarbij daders terug herstellen wat ze beschadigd hebben, iemand van een opdracht halen om negatieve gevolgen te vermijden, leerlingen die met elkaar op de vuist gaan uit elkaar halen…

Bij machtsgebruik vanuit ‘power over’ gebeurt het volgen van regels en verboden vooral vanuit een extrinsieke motivatie, hierbij hebben we vanuit Verbindende Communicatie heel wat bedenkingen:

• De intrinsieke motivatie om iets te doen verdwijnt, of gaat afwijken van de doelstellingen van de organisatie.
• Het vermogen om vanuit verantwoordelijkheidszin te handelen wordt niet gestimuleerd en kan zich niet ontwikkelen.
• Als organisaties en structuren draaien vanuit ‘power over’ ontstaat een interne strijd om de macht. Deze dynamiek neemt veel energie weg van het werken aan de missie (bestaansreden) van de organisatie.
• De ontwikkeling van het omgaan met de eigen emoties en die van anderen wordt afgeremd en het vermogen om op een empathische manier met anderen om te gaan wordt weinig of niet ontwikkeld.
• Het langdurig ondergaan van ‘power over’ heeft een nefaste invloed op het opnemen van verantwoordelijkheid. Het doen en laten blijft afhankelijk van goedkeuring van buitenaf.
• Het handelen en communiceren vanuit het vermijden van schuld en schaamte zorgt voor een laag zelfbeeld.

Misschien inspireert dit overzicht jou ook om te zien hoe je met macht wil omgaan als ouder, partner, collega of leidinggevende…